"Xin chào, chào mọi người, tôi là Trịnh Khâm Văn. Lâu rồi không gặp, mọi người có nhớ tôi không?"

"Có nhớ!"

5 giờ chiều ngày 28/9, tay vợt Trung Quốc Trịnh Khâm Văn diện trang phục đỏ rực xuất hiện tại cửa hàng Nike Beijing Wangfujing, tham gia sự kiện chủ đề "010 - Sân nhà quyết thắng".

Tay vợt chuyên nghiệp giống như loài chim di cư, mỗi năm theo lịch thi đấu mà di chuyển giữa các thành phố trên khắp thế giới vào những mùa khác nhau. Tháng 9 năm ngoái, cô phải kết thúc mùa giải sớm vì chấn thương khuỷu tay, sau khi trở lại vào tháng 2 năm nay, cô thi đấu ở nước ngoài suốt nửa đầu năm. Giờ đây, cô lại đến Bắc Kinh để chuẩn bị cho "mùa giải Trung Quốc" sắp bắt đầu, bao gồm hai giải đấu cấp WTA 1000 là China Open và Wuhan Open. Vài ngày trước, cô còn cùng đội tuyển quốc gia Trung Quốc tham dự tứ kết vòng chung kết Billie Jean King Cup 2026 tại Thâm Quyến.

Một năm qua với Trịnh Khâm Văn là một năm đầy thăng trầm.

Trong buổi giao lưu với người hâm mộ và giới truyền thông, cô đã kể nhiều câu chuyện phía sau ống kính, bao gồm sự không cam lòng của bản thân trong giai đoạn sa sút và cách đối phó với áp lực bên trong lẫn bên ngoài... Cuối cùng, cô đã có màn trình diễn như phượng hoàng tái sinh, tại US Open thắng liền 7 trận từ vòng loại đơn nữ để một lần nữa lọt vào tứ kết đơn nữ Grand Slam, và trước khi mùa giải Trung Quốc năm nay bắt đầu, cô lại một lần nữa trở thành ứng viên vô địch ở các giải lớn.

Ngày 27/9, trước thềm China Open, Trịnh Khâm Văn trong buổi tập.

"Em không còn là top 10 thế giới nữa, em là tay vợt ngoài top 100"

Sau khi giải Wimbledon năm ngoái kết thúc, khớp khuỷu tay phải của Trịnh Khâm Văn gặp vấn đề, sau đó cô đã trải qua ca phẫu thuật nội soi khớp xâm lấn tối thiểu.

88 ngày sau, cô đeo băng bảo vệ khuỷu tay trở lại thi đấu tại Trung tâm Quần vợt Quốc gia Bắc Kinh, đánh bại tay vợt Colombia Emiliana Arango với tỷ số 2-0, giành quyền vào vòng 32 đơn nữ China Open. Tuy nhiên, ở vòng ba, khi đang hòa Linda Noskova 1-1 sau hai set đầu và bị dẫn 0-3 ở set ba, cô đã chọn bỏ cuộc để bảo vệ cơ thể.

"Không đánh hết trận tôi thấy rất tiếc, vì tôi luôn nhấn mạnh việc chiến đấu đến giây phút cuối cùng. Nhưng vì đây là ca phẫu thuật đầu tiên của tôi, tôi không muốn điều tồi tệ hơn xảy ra, nên đã chọn phương án khá thận trọng."

Trịnh Khâm Văn tại Roland Garros năm nay.

Sau khi thảo luận với đội ngũ, họ quyết định rút khỏi tất cả các giải đấu còn lại của mùa giải 2025. Tiếp đó, cô lại bỏ lỡ Australian Open 2026, mãi đến giải Doha Open giữa tháng 2 mới trở lại sân đấu. Tháng 5, ở vòng một đơn nữ Roland Garros, cô để thua cô gái Ba Lan Maja Chwalinska, người sau đó vào đến chung kết. Sau đó là mùa giải sân cỏ và mùa giải sân cứng mùa thu Bắc Mỹ, cô cũng không thể tìm lại phong độ trước khi chấn thương.

Trước khi US Open bắt đầu, là á quân đơn nữ Australian Open 2024 và từng xếp hạng 4 trên bảng xếp hạng WTA, cô đứng thứ 121 trên bảng xếp hạng WTA, buộc phải bắt đầu thi đấu từ vòng loại đơn nữ.

"Trong giai đoạn sa sút đó, tôi thực sự có rất nhiều điều không cam lòng. Trước US Open, tôi còn nghĩ 'chẳng lẽ mình phải đánh vòng loại sao'? Đồng thời, tôi cũng đã xin (ban tổ chức) suất đặc cách, xem có may mắn nhận được không."

Trịnh Khâm Văn và huấn luyện viên Riba.

Cô đã không nhận được suất đặc cách đó. Khi trò chuyện với huấn luyện viên Riba, ông cũng nói thẳng với cô: "Em không còn là top 10 thế giới nữa, em là tay vợt ngoài top 100... Bây giờ không thể nghe theo em nữa, trên sân em phải làm theo những gì tôi nói."

Cô biết Riba đang đùa, cũng biết ông là kiểu huấn luyện viên thẳng thắn. Tất cả những điều này đã mô tả chính xác mặt chân thực nhất của quần vợt chuyên nghiệp: trước khi được thế giới nhìn thấy lần nữa, bạn phải đứng trên sân và bỏ ra tất cả những gì mình có thể trước đã.

"Vòng loại Grand Slam rất khó đánh, kể cả đối thủ của tôi ở vòng một và vòng quyết định đều rất xuất sắc. Nói thật, khoảng thời gian đó tôi chịu rất nhiều áp lực, kể cả ở vòng cuối cùng của vòng loại. Trận đấu có lúc bị hoãn vì mưa, tôi quá căng thẳng, quá muốn thắng, không muốn những nỗ lực trong thời gian đó không được đền đáp. Nhưng càng đánh về sau, tôi dần dần càng thoải mái, trút bỏ mọi gánh nặng."

Cô nói rằng từ đầu đến cuối mình luôn nén trong lòng một nguồn sức mạnh, đó là sự cố chấp của bản thân cô đối với quần vợt chuyên nghiệp.

"Nếu bạn thiếu đi nguồn sức mạnh này, thì ở thời khắc then chốt sẽ không trụ vững được trước áp lực. Tay vợt không chỉ thi đấu bằng kỹ thuật, mà còn bằng tâm lý, bạn cần giữ tâm lý ổn định từ đầu đến cuối, phải giải phóng sức mạnh của mình vào thời khắc then chốt, phải tiến thêm một bước, phải đánh còn hay hơn cả lúc tập luyện. Trên chặng đường vừa qua, khoảng thời gian này tôi đã có rất nhiều cảm nhận mới về quần vợt và cuộc sống, khác với năm ngoái rồi."

Trịnh Khâm Văn tại US Open năm nay.

Để trở lại, cô tập luyện từ 8 giờ 30 sáng đến 8 giờ 30 tối

Giống như những tiếng reo hò cô nhận được tại sự kiện, người hâm mộ nhớ cô, cũng nhớ tinh thần chiến đấu không bao giờ bỏ cuộc của cô trong các trận đấu cùng những chiến thắng liên tiếp mà nó mang lại.

"Hành trình US Open của Trịnh Khâm Văn tưởng như sắp kết thúc, vì Madison Keys đã dẫn trước 5-0 ở set quyết định và nắm trong tay một match point. Tuy nhiên, Trịnh Khâm Văn đã cứu match point đó, rồi thắng liền 7 game để đánh bại hạt giống số 22 với tỷ số 1-6, 7-6, 7-5." Ngày 5/9 theo giờ địa phương, trang web chính thức của WTA đã mô tả như vậy về cuộc đọ sức giữa Trịnh Khâm Văn và nhà vô địch đơn nữ Australian Open 2025 Keys ở vòng ba đơn nữ US Open.

Chiến thắng cuối cùng thuộc về Trịnh Khâm Văn. Cô ngã xuống sân ăn mừng giống như khi thắng vòng quyết định của vòng loại đơn nữ, rồi đứng dậy vẫy tay chào khán giả trên khán đài, gửi nụ hôn gió, còn vẽ trên không trung một trái tim khổng lồ dành cho mọi người.

Hai ngày sau, khán giả trên sân Arthur Ashe thuộc Trung tâm Quần vợt Quốc gia Billie Jean King và người hâm mộ trên khắp thế giới lại một lần nữa cùng chứng kiến một khoảnh khắc kỳ diệu khác.

Đối mặt với hạt giống số 8, cựu vô địch giải đấu kiêm chủ nhân của 6 danh hiệu Grand Slam Iga Swiatek, Trịnh Khâm Văn phát động phản công khi bị dẫn 0-5 ở set một, cuối cùng thắng 7-5, 6-3 sau hai set, lần thứ 3 trong sự nghiệp lọt vào tứ kết đơn nữ US Open.

"Sau khi bị bẻ game ngay đầu set quyết định với Keys, tôi đã nhìn về phía đội ngũ của mình trong khu vực riêng. Khi đó đã xảy ra một chuyện cực kỳ buồn cười mà trong các cuộc phỏng vấn trước đây tôi chưa từng nhắc đến." Nhớ lại trải nghiệm vài tuần trước, Trịnh Khâm Văn chia sẻ với mọi người một câu chuyện độc quyền.

"Tôi nhìn thấy huấn luyện viên trưởng của mình chắp hai tay, hahaha. Tôi thấy ông ấy đang cầu nguyện... Tức là tôi mong ông ấy nói gì đó với tôi, kết quả lại phát hiện ông ấy đang cầu nguyện. Lúc đó trong một khoảnh khắc, tâm trí tôi như vỡ vụn một chút, rồi mới dẫn đến tỷ số 0-5, sau đó từ từ gỡ lại từng điểm một. Rồi sau trận chúng tôi còn thảo luận về chuyện này, rất thú vị."

"Ông ấy nói ông ấy nói với ông trời rằng những trận còn lại đều không quan trọng, chỉ mong tôi thắng được trận này. Tôi nói tôi mong ông hỗ trợ tôi về chiến thuật, kết quả ông lại ngồi đó cầu nguyện? Câu trả lời của ông ấy là: 'Em cứ nói xem có tác dụng hay không?'"

Đây là một "cuộc tranh cãi" nho nhỏ, nhưng càng là một kiểu trêu đùa. Khi cô ở giai đoạn sa sút, Riba và cả đội ngũ đều tìm mọi cách để khơi dậy cảm xúc, xây dựng sự tự tin cho cô, mong cô tìm lại cảm giác bóng nhanh hơn và tốt hơn, trở lại con đường lớn thuộc về mình. Trong đó điều quan trọng nhất là thông qua khối lượng lớn các bài tập khoa học, giúp cô có đủ thể lực để đối phó với thử thách trên sân đấu chuyên nghiệp.

Vì vậy, khi cô đứng lên tại sự kiện để giới thiệu bộ chiến bào màu đỏ hoàn toàn mới cho mùa giải Trung Quốc cùng chiếc áo choàng đính ren vàng, người dẫn chương trình không kìm được thốt lên: "Có phải chị gầy đi không?"

Cô nói không, chỉ là gần đây cô đang kiểm soát chế độ ăn uống để ăn uống lành mạnh hơn, cũng dành nhiều thời gian hơn cho việc tập thể lực, giờ đã săn chắc hơn.

"Tôi chỉ có thể nói thế này, tôi và đội ngũ đã tập luyện rất gian khổ. Đã lâu lắm rồi tôi không tập luyện gian khổ như vậy, dồn một hơi, cuối cùng đã cắn răng vượt qua. Từ 8 giờ 30 sáng đến 8 giờ 30 tối, tôi đều phải theo kế hoạch tập luyện do huấn luyện viên đặt ra, đây là trải nghiệm tôi chưa từng có. Đúng là khi bạn bỏ công sức ra thì sẽ có đền đáp. Tôi bắt đầu tự hỏi, phải chăng thành tích trước đây chưa đủ tốt là do số lượng và chất lượng tập luyện chưa đủ, có lẽ tôi là kiểu tay vợt cần tập luyện với khối lượng lớn mới có thể làm nên thành tích."

Phượng hoàng có sức mạnh tái sinh, giấc mơ vẫn đang trên đường

"Khoảng thời gian đó tôi không than phiền một câu nào, tôi biết chỉ cần than phiền một câu, huấn luyện viên sẽ lấy thành tích của tôi ra để phê bình tôi. Câu này là đùa thôi... Sau đó tôi và ông ấy thảo luận, rằng nguồn sức mạnh này tôi nhất định không được đánh mất, tôi hy vọng sẽ mang theo nó để tiếp tục đi tiếp. Bởi vì giấc mơ của tôi vẫn đang trên đường, tôi tận hưởng quần vợt, tận hưởng những thành công và thất bại mà quần vợt mang lại."

Nói đến đây, người dẫn chương trình kêu gọi tất cả mọi người có mặt vỗ tay dành cho huấn luyện viên Riba. Sau đó, chủ đề chuyển từ cuộc lội ngược dòng ngoạn mục ở US Open sang mùa giải Trung Quốc sắp bắt đầu. Cô gái có biệt danh "Fire" này sẽ thi đấu trên sân nhà, thể hiện sức mạnh tinh thần và bộ chiến bào đỏ rực của mình.

"Màu đỏ là màu tôi thích nhất, mọi người đều biết màu đỏ là màu của Trung Quốc, tại Thế vận hội Paris tôi cũng mặc màu đỏ, nó mang lại cho tôi rất nhiều cảm giác sức mạnh. Đôi giày này rất hợp với bộ chiến bào của tôi, có yếu tố phượng hoàng. Phượng hoàng có sức mạnh tái sinh, nó đã trải qua rất nhiều đau đớn, tắm lửa để hồi sinh."

Cô nói trong mùa giải Trung Quốc sắp tới, cô sẽ chiến đấu hết mình ở mỗi trận đấu, dồn mười hai phần sức lực để đối mặt với mỗi đối thủ.

"Tôi sẽ không đánh giá hay đặt yêu cầu quá nhiều về thành tích của mình, chỉ cần tôi đứng trên sân, từ đầu đến cuối chỉ có một nguyên tắc: tôi hy vọng chiến đấu từ điểm đầu tiên đến điểm cuối cùng, thể hiện tất cả những gì mình có. Còn kết quả ra sao, chúng ta cứ chờ xem đến cuối cùng (sẽ thế nào). Bởi vì tôi nghĩ chỉ khi quá trình đúng thì kết quả mới đúng."

Tất nhiên, về nước thi đấu điều cô mong chờ nhất vẫn là ẩm thực Trung Quốc. Nhưng vì đã gần đến giải, cô vẫn chỉ có thể duy trì chế độ ăn lành mạnh, mong nếu có cơ hội thì sẽ được thả lỏng bản thân một chút vào kỳ nghỉ, "hiện tại tôi vẫn đang ở trạng thái khá kỷ luật".

Một năm qua vừa đầy sóng gió, thử thách và áp lực, vừa là cơ hội để cô suy ngẫm, trưởng thành và bứt phá. Trịnh Khâm Văn ngày nay đã tìm thấy động lực để tiếp tục tiến về phía trước; với những người hâm mộ từng hoặc đang trải qua giai đoạn sa sút, đặc biệt là những tay vợt trẻ muốn làm nên chuyện trong làng quần vợt chuyên nghiệp, điều cô muốn nói với mọi người là: dù thế nào đi nữa, xin đừng từ bỏ bản thân.

"Bạn phải biết rằng, giai đoạn sa sút chỉ là tạm thời. Trên chặng đường đã qua, tôi cũng đã trải qua rất nhiều khoảnh khắc mà mọi người không nhìn thấy. Những gì các bạn thấy có thể chỉ là giai đoạn sa sút khi tôi đứng dưới ánh đèn sân khấu, nhưng thực ra (phía sau) còn có rất nhiều lần khác. Năm 12 tuổi tôi cũng từng thua rất nhiều trận lẽ ra không nên thua, năm 14 tuổi tôi cũng từng thua rất nhiều trận khắc cốt ghi tâm, chính những thất bại đó đã giúp tôi tích lũy rất nhiều kinh nghiệm, từng bước trưởng thành đến ngày hôm nay. Tôi hy vọng các em nhỏ đừng bỏ cuộc, hãy tiếp tục nỗ lực. Có thể kết quả của năm nay không phải là điều bạn mong muốn, nhưng bạn phải đứng vững ở đó trước đã, một năm, hai năm, ba năm, cuối cùng bạn sẽ đến được nơi bạn muốn đến."

Bài viết của cộng tác viên đặc biệt Carmen cho The Paper (Bành Bái Tân Văn).