Về cửa sổ chuyển nhượng hè năm nay, The Daily Telegraph đăng bài chuyên mục cho rằng thị trường chuyển nhượng Premier League gần như hoàn toàn mất kiểm soát, mức độ đi ngược lý trí kinh tế đã quá đà, bong bóng vỡ chỉ còn là vấn đề thời gian.
Mức giá cửa sổ Premier League đủ khiến cả Croesus giàu nứt đố đổ vách cũng giật mình, trong khi tiêu chuẩn định giá chuyển nhượng thì liên tục sụp. Lấy Savinho làm ví dụ: anh đổi lại tên cũ Savio, mong nhờ đó đổi vận. Nhưng về tiền bạc, tiền đạo cánh này vốn chẳng cần may mắn: thân phận dự bị Man City, hai mùa chỉ ghi hai bàn, vậy mà đã chốt thương vụ Tottenham cao nhất có thể tới 85 triệu bảng.
Loại giao dịch ngược đời, vô lý như vậy ngoài nước Anh thực sự hiếm. Bá chủ châu Âu hai năm liên tiếp Paris Saint-Germain ký Ferran Torres — người vừa nộp bài 21 bàn ở Barcelona, còn ghi bàn quyết định ở chung kết World Cup — phí chuyển nhượng chỉ khoảng nửa Savio.
Thị trường chuyển nhượng Anh không chỉ quá nóng, gần như hoàn toàn mất kiểm soát, ranh giới giữa chiêu mộ tinh và phung phí thuần túy tan biến. Nếu bạn còn chịu nổi, hãy nhìn thao tác bán người hè này của Chelsea. Chelsea thuyết phục được Nottingham Forest tin Delap là tiền đạo đáng giá 50 triệu bảng. Tiền đạo này cả năm ở Stamford Bridge ra sân tổng 1907 phút, chỉ đóng góp ba bàn. Khó tin là mức giá này cao hơn đúng 20 triệu bảng so với lúc Chelsea ký anh 14 tháng trước. Thế là anh được thổi thành case thành công rực rỡ của Clearlake, không phải vì tài năng được nuôi dưỡng thực chất, mà chỉ vì có thể bán lại cho bên mua đầu tiên đang lâm nguy trụ hạng, bệnh quá thì vớ phải thuốc, để kiếm lời. Hiện tượng này bẻ hoàn toàn logic, mang lại không phải giận dữ, mà là một cảm giác tê liệt kỳ quái.
Khi thấy cựu đồng đội Chelsea của Delap, Nicolas Jackson, sắp chuyển tới Aston Villa với 65 triệu bảng, cảm giác tê liệt ấy còn tăng. Tuyển thủ Senegal này có gì xứng với khoản đầu tư khổng lồ như vậy? Đúng là anh từng là điển hình chiến lược sớm của Clearlake: ký siêu sao tiềm năng hợp đồng siêu dài, trải chi phí chuyển nhượng ra chu kỳ dài hơn, để làm yếu ràng buộc của bộ quy tắc lợi nhuận và phát triển bền vững cũ. Nhưng vừa gia hạn đến 2033, anh đã bị xem là người thừa, cho mượn tới Bayern Munich. Mà ông lớn Bundesliga này cũng chẳng xem trọng, chỉ dùng anh như quân xoay, để Harry Kane nghỉ. Dù vậy, so với 2023 khi từ Villarreal sang Chelsea, giá trị của anh đã hơn gấp đôi.
Còn bốn ngày nữa đóng cửa sổ, cầu thủ chưa từng bị xem như hàng hóa giá cao đến vậy, giá giao dịch lệch thực tế nghiêm trọng. Câu biện hộ người ta dùng nhiều nhất là “thị trường nó vậy, đồ ngốc”, câu này phỏng theo khẩu hiệu về kinh tế Mỹ của Clinton khi tranh cử tổng thống năm 1992. Khó phản bác: 20 CLB Premier League hè này đã chi tổng 2,7 tỷ bảng, có cửa phá kỷ lục chi chuyển nhượng năm ngoái. So sánh: số tiền này đã vượt tổng chi chuyển nhượng của tất cả CLB giải VĐQG Tây Ban Nha, Italy và Đức cộng lại.
Nhưng nhiều thương vụ đang ra đời, mức lạm phát chẳng khác tiền tệ một số quốc gia. Loạn bắt đầu từ Man City trả Nottingham Forest 116 triệu bảng hỏi mua Elliot Anderson, thương vụ đó trực tiếp đẩy giá cả thị trường. Giờ ngành bóng đá đã rơi vào tự tiêu hao: Tonali mùa cuối ở Newcastle United không bàn, chỉ hai kiến tạo, lại bị định giá 100 triệu bảng cho vị trí tiền vệ. Dù là gia đình Tonali, e cũng khó xem anh là cầu thủ chín chữ số; ba năm ở St James’ Park, ấn tượng nhất ngược lại là án treo giò 10 tháng vì vi phạm lệnh cấm cá cược. Nhưng Tottenham thời Levy vốn keo, giờ vội thể hiện tham vọng, nhất quyết thu nạp anh, đẩy anh vào nhóm 15 thương vụ đắt nhất lịch sử bóng đá. Đáng buồn là, cộng thêm thương vụ Savio giá trên trời nực cười, và 85 triệu bảng ký Mateus Fernandes (cầu thủ này sáu tuần trước vừa xuống hạng cùng West Ham), thao tác Tottenham chỗ nào cũng lộ vẻ bệnh quá vớ thuốc thuần túy.
Mọi quy tắc ngành đã định đều đang sụp, chẳng ai ngoái nhìn. Tottenham bán Luca Vuskovic cho Brighton với 46 triệu bảng; cầu thủ trẻ Croatia này thậm chí chưa từng ra sân chính thức cho Tottenham, 19 tuổi giá tăng vọt hoàn toàn nhờ phong độ ấn tượng khi cho mượn ở Hamburg. Còn hiện tượng kỳ quái của thủ môn: ra sân càng ít, phí chuyển nhượng càng cao. Tháng 7 năm ngoái Trafford còn là thủ môn chính Premier League của Burnley, Man City kích hoạt điều khoản mua lại 31 triệu bảng. Nhưng sau đó Guardiola chuyển sang đào Donnarumma từ PSG, thủ môn trẻ tiềm năng nhất nước Anh trong tám tháng rưỡi sau đó chỉ còn một lần ra sân giải VĐQG. Ngồi ghế dự bị ngược lại đẩy giá của anh trong mắt CLB khác, Leeds United bỏ mức kỷ lục CLB 40 triệu bảng ký anh.
Trong cửa sổ chuyển nhượng loạn này, chuyện kỳ tương tự không chỉ một. Từng có thời Liverpool được xem là tay chơi thị trường tinh, vừa khéo chiêu mộ trong ngoài nước vừa giữ báu vật học viện. Hãy nhìn cảnh ngộ giờ: Isak và Wirtz cộng lại 241 triệu bảng thành gánh nặng; còn Curtis Jones sinh trưởng tại chỗ, chín tuổi đã vào Melwood, chỉ được bán sang Inter Milan với vỏn vẹn 30 triệu bảng. Cộng thêm Alexander-Arnold chia tay đội cũ sang Real Madrid, bức tranh đáng lo. Cốt lõi nội địa Liverpool vẫn rao, câu slogan “This means more”, giờ chỉ còn tàn lửa yếu.
Thực tế đã đảo ngược hoàn toàn: Man City chẳng ngại bỏ 86 triệu bảng ký một cầu thủ 18 tuổi, cố giành lại thống trị trong nước. CĐV Man City sẽ nghiêm túc nói phong độ thống trị của Bouadi ở Ligue 1 hoàn toàn xứng mức giá. Sự thật là, đến ba tháng trước, ở Anh bản địa chẳng mấy ai nghe tên thần đồng Morocco này. Ai dám chắc tương lai anh lớn tới đâu? Rốt cuộc, đổ tiền tấn cho một thiếu niên chẳng thể hiện trí tuệ thương mại hơn việc thương nhân tulip Hà Lan thế kỷ 17 đổ tiền cướp củ tulip quý chưa nhô khỏi đất. “Cơn sốt tulip” chưa đầy ba năm đã tan, còn lạm phát chuyển nhượng điên rồ kiểu Premier League thì càng ngày càng dữ. Giờ mức độ đi ngược lý trí kinh tế đã quá đà, bong bóng vỡ chỉ còn là vấn đề sớm hay muộn, chứ không phải có xảy ra hay không.
